English
Có những phương pháp lấy dấu răng nào? So sánh lấy dấu truyền thống và scan kỹ thuật số về độ chính xác, trải nghiệm và ứng dụng trong nha khoa.
Lấy dấu răng là một bước quan trọng trong nhiều phương pháp điều trị nha khoa như làm răng sứ, Veneer, Implant, chỉnh nha hay phục hình toàn hàm. Dữ liệu thu được giúp bác sĩ và kỹ thuật viên ghi nhận hình thể răng, mô mềm và tương quan hai hàm để thiết kế phục hình hoặc xây dựng kế hoạch điều trị.
Hiện nay, có hai nhóm phương pháp lấy dấu phổ biến: lấy dấu truyền thống bằng vật liệu lấy dấu và lấy dấu kỹ thuật số bằng máy scan trong miệng.
Mỗi phương pháp có ưu điểm và giới hạn riêng. Đặc biệt, trong những trường hợp phục hình phức tạp hoặc Implant toàn hàm, lựa chọn phương pháp lấy dấu cần dựa trên yêu cầu về độ chính xác và tình trạng lâm sàng thực tế.
Lấy Dấu Răng Là Gì?
Vì Sao Cần Lấy Dấu Trước Khi Điều Trị?
Có thể hiểu đơn giản, lấy dấu là quá trình ghi nhận và tái tạo hình dạng của răng, mô mềm cùng các cấu trúc liên quan trong khoang miệng.
Dữ liệu này có thể được sử dụng để:
- Thiết kế mão răng, cầu răng, Veneer.
- Thực hiện phục hình trên Implant.
- Thiết kế hàm Implant toàn hàm.
- Lập kế hoạch chỉnh nha.
- Thiết kế máng hoặc khí cụ.
- Phân tích tương quan hai hàm.
Nếu dữ liệu ban đầu không chính xác, sai số có thể ảnh hưởng đến những bước tiếp theo của quá trình thiết kế và chế tác phục hình.
Vì vậy, lấy dấu không đơn thuần là một bước “sao chép hàm răng”, mà là một trong những nguồn dữ liệu quan trọng để tạo nên phục hình phù hợp với từng người.
Có Bao Nhiêu Phương Pháp Lấy Dấu Răng?
Trong nha khoa hiện nay, có thể chia thành 2 nhóm phương pháp chính:
- Lấy dấu truyền thống bằng vật liệu lấy dấu.
- Lấy dấu kỹ thuật số bằng máy scan trong miệng.
Ngoài ra, trong Implant – đặc biệt là phục hình toàn hàm – bác sĩ còn có thể sử dụng những hệ thống ghi nhận vị trí Implant chuyên biệt để tăng độ chính xác trong những trường hợp có yêu cầu cao.
1. Lấy Dấu Truyền Thống Là Gì?
Cách Thực Hiện
Với phương pháp truyền thống, bác sĩ sử dụng một khay chứa vật liệu lấy dấu và đặt vào miệng người bệnh.
Sau khi vật liệu đông, dấu được lấy ra khỏi miệng. Từ mẫu dấu này, kỹ thuật viên có thể tạo mẫu hàm và thực hiện các bước tiếp theo của quá trình phục hình.
Tùy mục đích điều trị, nha khoa có thể sử dụng những vật liệu lấy dấu khác nhau.
Ưu Điểm Của Lấy Dấu Truyền Thống
Đây là phương pháp đã được sử dụng lâu đời và vẫn có giá trị trong nhiều tình huống lâm sàng.
Một số ưu điểm gồm:
- Có thể ứng dụng trong nhiều dạng phục hình.
- Quy trình và vật liệu đã được sử dụng rộng rãi.
- Có thể ghi nhận những vùng mô mềm hoặc tình huống lâm sàng mà bác sĩ cần kỹ thuật lấy dấu riêng.
- Không phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống scan kỹ thuật số.
Với bác sĩ có kinh nghiệm và quy trình được kiểm soát tốt, lấy dấu truyền thống vẫn có thể tạo ra dữ liệu phù hợp cho nhiều loại phục hình.
Hạn Chế Của Lấy Dấu Truyền Thống
Điểm khiến nhiều khách hàng e ngại nhất là trải nghiệm khi lấy dấu.
Khay và vật liệu cần được giữ trong miệng một khoảng thời gian để đông, có thể tạo cảm giác đầy miệng hoặc kích thích phản xạ nôn ở những người nhạy cảm.
Ngoài ra, quy trình truyền thống trải qua nhiều công đoạn:
Lấy dấu → tháo dấu → tạo mẫu → xử lý tại Lab → chế tác phục hình
Sai số có thể xuất hiện ở những giai đoạn khác nhau nếu vật liệu bị biến dạng, có bọt khí, vùng cần ghi nhận không rõ hoặc quá trình xử lý mẫu không được kiểm soát tốt.
Nếu dấu không đạt yêu cầu, bác sĩ có thể phải thực hiện lại.
2. Lấy Dấu Kỹ Thuật Số Bằng Máy Scan Trong Miệng
Scan Kỹ Thuật Số Hoạt Động Như Thế Nào?
Thay vì sử dụng khay chứa vật liệu, bác sĩ đưa đầu máy scan chuyên dụng vào khoang miệng và lần lượt ghi nhận bề mặt răng, mô mềm cũng như những cấu trúc cần thiết.
Dữ liệu được chuyển thành mô hình kỹ thuật số 3D và hiển thị trực tiếp trên màn hình.
Bác sĩ có thể quan sát dữ liệu ngay sau khi scan và bổ sung những vùng chưa được ghi nhận đầy đủ mà không nhất thiết phải thực hiện lại toàn bộ từ đầu.
Ưu Điểm Của Scan Kỹ Thuật Số
Một trong những ưu điểm dễ nhận thấy nhất là trải nghiệm thoải mái hơn cho khách hàng, đặc biệt với những người có phản xạ nôn mạnh hoặc không thích cảm giác ngậm khay lấy dấu.
Ngoài ra, dữ liệu kỹ thuật số còn mang lại nhiều lợi thế:
- Quan sát mô hình 3D trực tiếp.
- Có thể kiểm tra dữ liệu ngay sau khi scan.
- Dễ bổ sung một vùng dữ liệu nếu chưa đạt.
- Không cần đổ mẫu thạch cao trong nhiều quy trình kỹ thuật số.
- Dữ liệu có thể được lưu trữ và chuyển đến Lab.
- Thuận lợi khi kết hợp với quy trình CAD/CAM.
- Hỗ trợ thiết kế phục hình kỹ thuật số.
Đặc biệt khi nha khoa có hệ thống Lab CAD/CAM đồng bộ, dữ liệu từ máy scan có thể được đưa trực tiếp vào quá trình thiết kế phục hình.
Scan Kỹ Thuật Số Có Hạn Chế Không?
Có.
Không nên hiểu rằng cứ sử dụng máy scan là mọi trường hợp đều tự động chính xác hơn phương pháp truyền thống.
Chất lượng dữ liệu còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như:
- Thiết bị được sử dụng.
- Kỹ thuật và kinh nghiệm của người thực hiện.
- Khả năng kiểm soát nước bọt, máu và mô mềm.
- Phạm vi cần scan.
- Loại phục hình.
- Số lượng Implant.
- Vị trí Implant.
- Quy trình xử lý dữ liệu sau scan.
Đặc biệt với Implant toàn hàm, việc ghi nhận chính xác vị trí của nhiều Implant trên một cung hàm đặt ra yêu cầu cao hơn so với scan một vài răng đơn lẻ.
So Sánh Lấy Dấu Truyền Thống Và Scan Kỹ Thuật Số
| Tiêu chí | Lấy dấu truyền thống | Scan kỹ thuật số |
| Cách ghi nhận | Khay + vật liệu lấy dấu | Máy scan trong miệng |
| Dữ liệu | Dấu vật lý/mẫu hàm | Mô hình 3D kỹ thuật số |
| Trải nghiệm | Có thể gây đầy miệng, khó chịu | Thường thoải mái hơn |
| Phản xạ nôn | Có thể xuất hiện ở người nhạy cảm | Hạn chế việc phải ngậm khay lấy dấu |
| Kiểm tra dữ liệu | Đánh giá sau khi lấy dấu | Có thể quan sát trực tiếp |
| Khi thiếu dữ liệu | Có thể phải lấy lại dấu | Có thể scan bổ sung vùng cần thiết |
| Lưu trữ | Cần quản lý dấu/mẫu vật lý | Có thể lưu dữ liệu số |
| Kết nối CAD/CAM | Cần thêm bước số hóa nếu dùng quy trình digital | Thuận lợi |
| Hạn chế | Nhiều công đoạn, vật liệu có thể biến dạng | Phụ thuộc thiết bị, kỹ thuật và tình huống lâm sàng |
Scan Kỹ Thuật Số Có Thay Thế Hoàn Toàn Lấy Dấu Truyền Thống Không?
Chưa nên nhìn hai phương pháp theo hướng “cũ và mới” hay “phương pháp nào tốt hơn tuyệt đối”.
Trong nhiều trường hợp như phục hình răng đơn lẻ, Veneer, mão răng hoặc chỉnh nha, scan trong miệng mang lại nhiều thuận lợi về trải nghiệm và quy trình kỹ thuật số.
Tuy nhiên, những tình huống lâm sàng phức tạp vẫn cần bác sĩ đánh giá để lựa chọn kỹ thuật ghi nhận phù hợp.
Điều quan trọng không phải là sử dụng phương pháp hiện đại nhất, mà là thu được dữ liệu đủ chính xác cho loại điều trị đang thực hiện.
Vì Sao Lấy Dấu Implant Toàn Hàm Khó Hơn?
Sai Số Nhỏ Có Thể Ảnh Hưởng Đến Một Phục Hình Dài
Với Implant đơn lẻ, bác sĩ cần ghi nhận vị trí của một hoặc một vài Implant.
Nhưng với All-on-4, All-on-6 hoặc các phục hình toàn hàm, nhiều Implant nằm cách xa nhau trên một cung hàm. Việc xác định chính xác tương quan không gian giữa các Implant trở nên quan trọng hơn.
Nếu dữ liệu không phản ánh chính xác vị trí Implant, phục hình sau cùng có thể không đạt độ khít mong muốn và cần được điều chỉnh hoặc thực hiện lại.
Do đó, Implant toàn hàm là một trong những trường hợp yêu cầu cao về độ chính xác của quá trình lấy dấu.
Ngoài Lấy Dấu Truyền Thống Và Scan, Implant Toàn Hàm Còn Có Công Nghệ Nào?
Hệ Thống Ghi Nhận Vị Trí Implant Chuyên Biệt
Trong nha khoa Implant kỹ thuật số hiện nay, bên cạnh scan trong miệng còn có những hệ thống chuyên biệt được phát triển để ghi nhận vị trí và tương quan không gian của nhiều Implant.
Các hệ thống này có thể được sử dụng như một phần của quy trình phục hình kỹ thuật số, đặc biệt trong những trường hợp Implant toàn hàm cần độ chính xác cao.
Tại Bệnh viện RHM Worldwide, công nghệ PIC có thể được ứng dụng trong những trường hợp phù hợp để hỗ trợ ghi nhận vị trí Implant phục vụ quá trình thiết kế phục hình toàn hàm.
PIC không đơn thuần là một máy scan răng thông thường. Công nghệ này tập trung vào việc xác định tương quan vị trí của các Implant, sau đó dữ liệu được kết hợp với những dữ liệu kỹ thuật số khác để phục vụ thiết kế phục hình.
Phương Pháp Lấy Dấu Nào Chính Xác Nhất?
Câu trả lời phụ thuộc vào bác sĩ đang cần ghi nhận điều gì.
Nếu cần lấy dữ liệu bề mặt răng để làm một mão sứ, yêu cầu sẽ khác với việc ghi nhận 6 Implant trên một cung hàm.
Nếu cần thiết kế Invisalign, dữ liệu cần thu thập cũng khác với một phục hình All-on-6.
Do đó, thay vì đặt câu hỏi “máy nào chính xác nhất?”, cần xem xét:
Phương pháp nào phù hợp nhất với loại phục hình và tình trạng lâm sàng đang điều trị?
Trong một số trường hợp, bác sĩ thậm chí có thể kết hợp nhiều nguồn dữ liệu để xây dựng kế hoạch và thiết kế phục hình.
Lấy Dấu Kỹ Thuật Số Tại Bệnh viện RHM Worldwide
Hệ Thống Scan Kỹ Thuật Số
Bệnh viện RHM Worldwide ứng dụng các hệ thống scan trong miệng như iTero, iTero Lumina và TRIOS trong nhiều quy trình nha khoa kỹ thuật số.
Tùy loại điều trị, dữ liệu scan có thể hỗ trợ bác sĩ ghi nhận cấu trúc răng, xây dựng mô hình 3D và kết nối với quy trình thiết kế phục hình.
Kết Hợp PIC Trong Phục Hình Implant
Đối với những trường hợp Implant phù hợp, đặc biệt là phục hình toàn hàm, hệ thống PIC hỗ trợ ghi nhận tương quan vị trí Implant để cung cấp dữ liệu cho quá trình thiết kế phục hình.
Việc lựa chọn công nghệ nào không áp dụng giống nhau cho tất cả bệnh nhân mà được bác sĩ xác định dựa trên số lượng Implant, loại phục hình và yêu cầu của từng ca.
Lab CAD/CAM Nội Bộ
Một lợi thế khác tại Bệnh viện RHM Worldwide là hệ thống Lab CAD/CAM nội bộ.
Khi dữ liệu được số hóa, bác sĩ và kỹ thuật viên có thể phối hợp trong quá trình thiết kế, kiểm tra và hoàn thiện phục hình. Điều này đặc biệt có giá trị đối với răng sứ, Veneer và các phục hình Implant phức tạp.
Kết Luận
Hiện nay có hai nhóm phương pháp lấy dấu chính: lấy dấu truyền thống bằng vật liệu và lấy dấu kỹ thuật số bằng máy scan trong miệng. Bên cạnh đó, đối với Implant, đặc biệt là Implant toàn hàm, các hệ thống chuyên biệt như PIC có thể được ứng dụng để hỗ trợ ghi nhận vị trí Implant.
Lấy dấu truyền thống vẫn có giá trị trong những chỉ định phù hợp, trong khi scan kỹ thuật số mang lại lợi thế về trải nghiệm, khả năng kiểm tra dữ liệu và kết nối với quy trình CAD/CAM.
Quan trọng nhất, không có một phương pháp duy nhất tốt nhất cho tất cả trường hợp. Độ chính xác cuối cùng phụ thuộc vào chỉ định, thiết bị, kỹ thuật thực hiện và toàn bộ quy trình phục hình phía sau.
Tại Bệnh viện RHM Worldwide, bác sĩ có thể kết hợp dữ liệu từ hệ thống scan kỹ thuật số, công nghệ PIC và Lab CAD/CAM nội bộ tùy theo từng trường hợp, hướng đến quy trình điều trị chính xác, cá nhân hóa và thuận tiện hơn cho khách hàng.
Đặt lịch thăm khám tại Bệnh viện RHM Worldwide để được bác sĩ đánh giá và lựa chọn phương pháp lấy dấu phù hợp với từng kế hoạch điều trị – từ răng sứ, chỉnh nha đến Implant toàn hàm.
